Góc kinh tế học: Bi kịch tài sản công - càng miễn phí càng lãng phí

11/06/2022 11:05
Theo Investopedia, bi kịch của tài nguyên chung (Tragedy Of The Commons) là một thuyết kinh tế. Khi mọi người có khả năng chi phối và sử dụng một loại tài nguyên chung sẽ dẫn đến việc tiêu thụ quá mức, và cuối cùng làm cạn kiệt.

Đây là một hiện tượng xảy ra trong suốt quá trình con người hình thành và phát triển cho đến ngày nay. Trên thực tế, gần như tất cả các ngành công nghiệp lớn như khai thác rừng, dầu mỏ, hải sản,… đều đang đối mặt với nguy cơ cạn kiệt tài nguyên do khai thác quá đà.

Khái niệm về bi kịch của tài nguyên chung

Theo Investopedia, bi kịch của tài nguyên chung là một thuyết kinh tế. Cụ thể, mỗi cá nhân đều có thể sử dụng tài nguyên chung mặc dù việc sử dụng có thể gây tổn thất đến những người khác.

Trên thực tế, không có cách nào để loại trừ bất kì ai khỏi hoạt động tiêu thụ, sử dụng các tài nguyên chung này. Do đó, việc này dẫn đến tiêu thụ quá mức, đầu tư thiếu hụt và cuối cùng là cạn kiệt.

Khi nguồn cầu về tài nguyên chung áp đảo nguồn cung, mỗi cá nhân tiêu thụ thêm một phần tài nguyên chung và đồng thời khiến người khác không còn có thể sử dụng được nữa. Các tài nguyên chung rơi vào hiện tượng này thường có đặc điểm là mọi người có thể dễ dàng tiếp cận.

Thông thường, bi kịch của tài nguyên chung xảy ra khi các cá nhân theo đuổi lợi ích cá nhân mà không quan tâm đến lợi ích chung của xã hội. Điều này dẫn đến hiện tượng các tài nguyên chung càng dễ dàng tiếp cận, dễ dàng sử dụng, miễn phí thì càng bị tiêu thụ quá mức, lãng phí.

Bản chất bi kịch của tài nguyên chung trong nền kinh tế

Về mặt kinh tế, bi kịch của tài nguyên chung xảy ra khi một hàng hóa kinh tế vừa có tính cạnh tranh trong tiêu dùng và vừa có tính chất không thể loại trừ. Ngoài ra, để bi kịch của tài nguyên chung xảy ra thì hàng hóa đó cần có sự khan hiếm. Nếu hàng hóa đó có nhiều sẽ khó có tính cạnh tranh trong tiêu dùng.

Trên thực tế, mỗi người tiêu dùng đều cố gắng tiêu thụ càng nhiều càng tốt tài nguyên chung trước khi những người khác sử dụng hết. Hơn nữa, thuyết kinh tế này chỉ ra rằng, ít người có động lực tái đầu tư vào việc duy trì hoặc tái tạo vì khó có thể ngăn chặn người khác chiếm đoạt giá trị của các tài nguyên chung này.

Do đó, con người thường có xu hướng tiếp tục tiêu thụ nguồn tài nguyên chung mà không đóng góp gì để cải thiện hay duy trì. Theo đó, tài nguyên chung ngày càng trở nên khan hiếm và cuối cùng có thể bị cạn kiệt.

Trường hợp điển hình về bi kịch của tài nguyên chung

Ngư trường Grand Banks ngoài khơi Newfoundland là một ví dụ điển hình cho bị kịch của tài nguyên chung. Trong hàng trăm năm, ngư dân trong vùng tin rằng ngư trường rất phong phú với cá tuyết. Công nghệ đánh bắt cá thời đó giúp ngư dân có thể câu bao nhiêu cá tùy thích do số lượng cá bị đánh bắt được bù đắp bởi chu kì sinh sản tự nhiên.

Tuy nhiên, vào những năm 1960, nhiều tiến bộ trong công nghệ đánh bắt đã giúp cho ngư dân có thể đánh bắt được một lượng cá tuyết tương đối lớn. Do đó, hoạt động đánh bắt cá tuyết trở nên có tính cạnh tranh cao. Sau mỗi lần đánh bắt thì lượng cá tuyết còn lại càng ít, đến mức bắt đầu làm cạn kiệt nguồn giống và giảm số lượng cá có thể đánh bắt trong mùa tiếp theo.

Vào thời điểm đó, không có quy định nào về quyền sở hữu cũng như không có bất kỳ quy tắc chung về đánh bắt cá được đưa ra. Chính vì vậy, ngư dân bắt đầu cạnh tranh với nhau để đánh bắt số lượng cá tuyết ngày càng lớn. Đến năm 1990, lượng cá tuyết trong khu vực rất thấp dẫn đến việc toàn bộ ngành đánh bắt cá tại đây sụp đổ.

Trong một trường hợp khác, bị kịch về tài nguyên chung còn có thể dẫn đến việc xóa bỏ hoàn toàn nguồn cung cấp. Sự tuyệt chủng loài chim Dodo là một ví dụ cho trường hợp này. Đây là loài chim dễ săn, không biết bay, có nguồn gốc ở một số hòn đảo nhỏ ở Mauritius phía đông Madagascar, Ấn Độ Dương.

Dodo trở thành nguồn thức ăn cho các thủy thủ khi đi biển. Do bị săn bắt là thức ăn quá mức, Dodo đã bị tuyệt chủng khi chưa đầy một thế kỷ sau khi được các thủy thủ Hà Lan phát hiện ra vào năm 1598.

Giải pháp cho bi kịch của tài nguyên chung

Theo nhà kinh tế học người Mỹ, ông Garrett Hardin, giải pháp của ông đối với bi kịch của tài nguyên chung là để các chính phủ đưa ra các quy tắc và quy định nghiêm ngặt về lượng tài nguyên mà mọi người có thể sử dụng. Việc này được thực hiện nhằm ngăn chặn việc lạm dụng, tiêu thụ quá mức.

Theo Investopedia

https://cafef.vn/goc-kinh-te-hoc-bi-kich-tai-san-cong-cang-mien-phi-cang-lang-phi-20220611093220121.chn

Tin mới

Loạt SUV chuẩn bị ra mắt tại thị trường Việt Nam
24 phút trước
TPO - Bước sang quý II, thị trường ô tô Việt Nam dự kiến đón nhiều mẫu SUV mới từ các nhà sản xuất như Honda, Hyundai, Mitsubishi hay Mercedes-Benz, bao gồm cả xe xăng, hybrid và thuần điện.
Thuế quan Mỹ giáng xuống, Nvidia "né đòn tài tình": Vì sao chỉ riêng Apple lĩnh trọn tất cả?
49 phút trước
Gần như tất cả các gã khổng lồ công nghệ đều chịu tác động từ thuế quan mới của ông Trump. Trong đó, Nvidia là cái tên may mắn hơn cả và Apple tiếp tục là "gã đen đủi" bất hạnh.
Đoàn công tác của Việt Nam sắp sang Mỹ làm việc về vấn đề áp thuế 46%
25 phút trước
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, cuối tuần này, đoàn công tác của Việt Nam sẽ sang Mỹ.
"Siêu cầu" 13.626 tỷ đẳng cấp quốc tế của Việt Nam: Dùng công nghệ hiếm có; giới xây dựng phải trầm trồ
11 phút trước
"Chúng tôi hy vọng rằng, 100 năm sau, người dân Việt Nam sẽ vẫn yêu cây cầu này nhiều như họ yêu cây cầu Long Biên nổi tiếng trong lịch sử".
'Tân binh' SUV điện của thương hiệu Nguyễn Xuân Son làm đại sứ hứa hẹn về Việt Nam: ngoại hình như Range Rover, chạy hơn 400 km một lần sạc
36 phút trước
Mẫu SUV điện Trung Quốc là đàn em của Jaecoo J7 và thuộc phân khúc B.

Bảng giá cập nhật trực tuyến

Thịt bò

BEEF

1.328.632.512 VNĐ / tấn

321.60 BRL / kg

0.25 %

+ 0.80

Thịt gà

CHICKEN

35.777.231 VNĐ / tấn

8.66 BRL / kg

1.17 %

+ 0.10

Thịt heo

LEAN HOGS

4.937.194 VNĐ / tấn

87.38 USD / lbs

0.09 %

- 0.08

» Xem tất cả giá Thực phẩm

Tin cùng chuyên mục

Vì sao gói bim bim to đùng nhưng bên trong có rất ít bánh?
4 giờ trước
Nhiều người có cảm giác hụt hẫng khi mở gói snack to đùng nhưng bên trong chỉ có lượng bánh rất ít ỏi, phải chăng nhà sản xuất muốn đánh lừa cảm giác khách hàng?
Sau cá tra và cá ngừ, một loại cá ngon bổ rẻ của Việt Nam được người Mỹ cực kỳ ưa chuộng: Xuất khẩu tăng 105% trong 2 tháng, nước ta sắp có lợi thế lớn so với ‘ông trùm’ Trung Quốc
1 ngày trước
Loại cá này của Việt Nam đang rộng cửa vào thị trường Mỹ.
Trứng và thịt gia cầm Việt Nam chính thức được cấp phép vào Singapore
1 ngày trước
Trứng và thịt gia cầm của Việt Nam đã vượt qua rất nhiều quá trình kiểm duyệt nghiêm ngặt của Cơ quan thực phẩm Singapore (SFA) và được chính thức cấp phép xuất khẩu vào Singapore.
Lý do nhãn hàng 'chi rất đậm' thuê KOLs, KOC quảng cáo trên mạng
2 ngày trước
Hiện nay có không ít nhãn hàng kém chất lượng vì muốn bán được nhiều hàng đã chấp nhận bỏ từ 25-30%, thậm chí là đến 70% chi phí sản phẩm để thuê người nổi tiếng trên mạng quảng cáo.